Khản tiếng - mất tiếng

Đã cập nhật: 29 thg 3

Khàn tiếng là dấu hiệu chủ yếu của rối loạn thanh âm biểu hiện giọng nói khàn khàn không rõ tiếng, thậm chí mất tiếng (không phát ra tiếng).


Y học cổ truyền phương Đông cho rằng, khàn tiếng phần lớn do ngoại tà cảm nhiễm, liên quan đến kinh phế và thường phát sinh đột ngột, đó là do ngoại tà lấn phế làm cho khí phế âm bị tổn thương mà sinh bệnh.

Theo y học cổ truyền "phế là cửa của âm thanh, thận là gốc của âm thanh" (phế vi thanh âm chi môn, thận vi thanh môn chi căn). Như vậy mất tiếng có liên quan đến hai tạng phế và thận.

Tóm lại, nguyên nhân bệnh có ngoại cảm gây mất tiếng và nội thương gây mất tiếng. Ngoại cảm gây mất tiếng thường là chứng thực, bệnh mới, nội thương gây mất tiếng thường do tinh khí hư, bệnh lâu là chứng hư. Ngoài ra hò hét, gào thét quá mức làm tổn thương phế khí cũng gây mất tiếng.

Về điều trị nếu do ngoại tà thì phải sơ tà, nếu do nội thương thì phải bổ hư.


Mất tiếng có nhiều thể và chứng khác nhau, căn cứ vào thể, chứng cụ thể mà dùng các bài thuốc thích hợp như dưới đây:


Chứng thực :


1. Thể mất tiếng do cảm phải phong hàn


Triệu chứng: Tiếng khản, ho, sốt, mũi tắc, tiếng thở phô, mạch phù, rêu lưỡi mỏng trắng.

Phép điều trị: Sơ tán phong hàn, tuyên phế khí.


Bài 1: Ma hoàng 8g, hạnh nhân 12g, cam thảo 6g, kinh giới 12g, tiền hồ 12g, bối mẫu 12g, trần bì 8g, cát cánh 6g. Sắc uống ngày 1 thang chia 3 lần sau bữa ăn.


Bài 2: Hoài sơn 16g, thục địa 16g, sơn thù 8g, phục linh 12g, mẫu đơn bì 6g, trạch tả 8g.


Bài 3: Lá tía tô 12g, kinh giới 8g, gừng tươi 8g, lá hẹ 12g, lá xương sông 12g. Sắc uống ngày 1 thang chia 3 lần sau bữa ăn.


2. Thể mất tiếng do hàn tà bao vây nhiệt, khí phận bị bế tắc


Triệu chứng: Như ở phong hàn, thêm họng đau, miệng khát, rêu lưỡi vàng, mạch phù sác.

Phép điều trị: Sơ tán ngoại hàn, thanh trừ lý nhiệt.

Bài thuốc: Ma hoàng 12g, hạnh nhân 12g, cam thảo 8g, thạch cao 24g. Sắc uống ngày 1 thang chia 3 lần sau bữa ăn.


3. Thể mất tiếng do phong tà hóa nhiệt đốt phế kim


Triệu chứng: Mất tiếng họng đau, mình nóng, ho, miệng khô, khát nước, rêu lưỡi vàng, mạch sác.

Phép điều trị: Thanh hỏa lợi hầu họng.

Bài thuốc: Cát cánh 12g, chi tử 10g, hoàng cầm 8g, tang bạch bì 8g, cam thảo 8g, tiền hồ 10g, tri mẫu 12g, bối mẫu 10g. Sắc uống ngày 1 thang chia 3 lần sau bữa ăn.


4 .Thể mất tiếng do đờm nhiệt giao trở


Triệu chứng: Tiếng nặng khàn, đờm nhiều, dính, vàng, miệng đắng họng khô, rêu lưỡi vàng cáu, mạch hoạt sác.

Phép điều trị: Thanh phế hóa đờm, lợi hầu họng.

Bài thuốc: Bối mẫu 12g, tri mẫu 10g, cam thảo 8g, cát cánh 12g, xương bồ 12g. Sắc uống ngày 1 thang chia 3 lần sau bữa ăn.


Chứng hư :


1. Thể mất tiếng do phế táo tân dịch ít


Triệu chứng: mồm họng khô, họng ngứa đau hoặc ho khan, tiếng khàn nói không ra tiếng, lưỡi đỏ, mạch sác.

Phép điều trị: Thanh phế nhuận táo.

Bài thuốc: Tang diệp 12g, nhân sâm 4g, ma nhân 6g, mạch môn 12g, tỳ bà diệp 10g, thạch cao 12g, cam thảo 6g, a giao 8g, hạnh nhân 8g. Sắc uống ngày 1 thang chia 3 lần.


2. Thể mất tiếng do thận âm bất túc


Triệu chứng: Mất tiếng, họng khô, hư phiền mất ngủ, lưng mỏi, gối yếu, nặng thì tai ù, ngũ tâm nóng, lưỡi đỏ, mạch hư sác.

Phép điều trị: Tư dưỡng thận âm.

Bài thuốc: Thục địa 16g, sơn thù 12g, trạch tả 12g, phục linh 12g, đan bì 12g. Sắc uống ngày 1 thang chia 3 lần sau bữa ăn.


3. Thể mất tiếng do phế âm hư


Triệu chứng: Mất tiếng, khản tiếng do ho lâu.

Phép điều trị: Bổ phế chỉ khái.

Bài thuốc: Sinh địa 12g, thục địa 12g, mạch môn 12g, bách hợp 10g, bạch thược 12g, đương quy 8g, bối mẫu 12g, cam thảo 6g, huyền sâm 12g, cát cánh 10g. Sắc uống ngày 1 thang chia 3 lần sau bữa ăn.


Ngoài việc dùng thuốc có thể dùng các món ăn - bài thuốc đơn giản để chữa mất tiếng, khản tiếng :


- Trần bì 10g, ô mai 3g. Sắc lấy 2 nước hòa chung, chia uống 2 lần trong ngày vào sáng và tối. Mỗi ngày 1 thang.

Công dụng: sinh tân chỉ khát, tiêu đàm thông họng. Trị khản tiếng, mất tiếng.


- Lá kim châm 30g, mật ong 15g. Thêm 1 ly nước nấu sôi, cho thêm mật ong quấy đều, chia 3-4 lần uống hết trong ngày.

Công dụng: Giải độc, nhuận táo, thanh giọng, trị khàn tiếng, mất tiếng.


- Củ năng rửa gọt bỏ vỏ, giã nát vắt lấy nước, uống nguội tùy thích.

Công dụng: Thanh nhiệt, giải độc, sinh tân giải khát, khai vị tiêu thực, nhuận táo, tiêu đàm thông họng. Trị khàn tiếng, mất tiếng, đau họng do phổi nóng, đàm vàng, táo bón.


- Củ cải 1 củ, bồ kết 3g. Củ cải cắt miếng, sắc nước cùng bồ kết, vớt bỏ bồ kết, ăn cả xác lẫn nước.

Công dụng: Khai khứu thông tý, nhuận phế tiêu đàm. Trị khàn tiếng, mất tiếng.


- Trứng gà 1 quả, giấm 250ml. Trứng rửa sạch đặt trong nồi đất thêm giấm nấu chín, lột bỏ vỏ, cho trở lại vào nồi, nấu thêm 15 phút, ngày 1 lần, ăn trứng uống giấm.

Công dụng: Thích hợp cho chứng mất tiếng, khàn tiếng do ho nhiều, ho dữ, dẫn tới viêm dây thanh cấp tính.


- Rẻ quạt + bán liên liên / sói rừng / bồ công anh: giúp cải thiện chứng khản tiếng, mất tiếng, phòng viêm thanh quản tái phát.


- Giá đỗ: ăn sống


- Chanh + mật ong: giảm giảm ho, viêm họng, khản tiếng, đau rát họng.


+ NƯỚC ÉP CHỮA LÀNH MẤT TIẾNG (theo tiến sĩ Norman W. Walker) :


Nước ép 1: Cà rốt (312 ml) + Cải bó xôi (188 ml)

Nước ép 2: Cà rốt ~ 500 ml

Nước ép 3: Cà rốt (343 ml) + Bồ công anh (94 ml) + Củ cải turnip (63 ml)

Nước ép 4: Cà rốt (281 ml) + Xà lách (125 ml) + Cỏ linh lăng (94 ml)


Nước ép cần tây nguyên chất (uống trước ăn sáng ít nhất 30 phút)


Các nước ép uống cách nhau 2 giờ lúc bụng rỗng


Sau 1 giờ uống nước ép, nên dùng thêm: nước dừa, nước chanh, nước cam, trà bồ công anh, xà lách, củ cải (đen, đỏ, tím…), quả táo, quả mọng (dâu tây, mâm xôi…), chà là, quả vả hay sung mỹ (ăn cả vỏ lẫn hạt), rau thơm có tinh dầu (húng chanh, hương nhu, xô thơm, hương thảo, tía tô…), gừng, bạc hà chanh…


Tránh dùng: rượu bia, thuốc lá, đường tinh luyện, muối tinh chế, chất bảo quản, chất điều vị tổng hợp, chất tạo màu – tạo mùi, hương liệu tổng hợp, trứng, sữa, gạo xay xát trắng, giấm trắng (có thể dùng giấm táo), đồ chiên xào nướng dầu mỡ, bỏng ngô, đồ đóng lon hộp có chất bảo quản (cá đóng lon…), nước ngọt có gas, thịt mỡ…


Nên dùng: mật ong, mật hoa dừa (thay đường tinh), muối biển (thay muối tinh), giấm táo (thay giấm trắng)… ; dưa lưới, dưa hấu, dưa gang, dưa leo, chuối, khoai lang… (thay cơm trắng), nước dừa và nước ép rau củ trái cây (thay cho nước máy, nước giếng), dầu ép lạnh nguyên chất: dầu lạc, dầu vừng, dầu sachi, dầu ô liu (thay dầu công nghiệp), vitamin C tự nhiên trong ổi, sơ ri, cam quýt, dâu tây, kiwi, chanh…(thay cho viên vitamin C tổng hợp)…, nghỉ ngơi nhiều hơn (tránh làm việc quá khuya)…


-> Luôn uống đủ ít nhất 2 lít nước tự nhiên mỗi ngày.


Nên sống nơi không khí trong lành. Có thể dùng tinh dầu xông phòng như : sả, tràm, bạc hà, quế, gừng, nghệ...


Dùng nước rửa tay, nước rửa chén, nước lau sàn, nước lau kính, nước dội bồn cầu, nước rửa mặt, nước xịt khẩu trang, nước gội đầu, nước tắm, nước cạo râu... có nguồn gốc thiên nhiên: ví dụ: chất tạo bọt tự nhiên là quả bồ hòn , chất tạo hương tự nhiên là từ nước cất hoa hồng / hoa nhài / hoa bưởi ..., chất tạo màu tự nhiên (xanh dương của hoa đậu biếc, vàng của nghệ, đỏ của đài hoa bụp giấm, xanh lá của lá dứa, cam của gấc ...), chất diệt khuẩn khử mùi tự nhiên là tinh dầu sả / cam / chanh / tràm / gừng ....



VÀI LƯU Ý THÊM:


1/ Uống nước đầy đủ mỗi ngày: 1,5 - 2 lít nước


2/ Uống chanh mật ong, cam mật ong, chanh gừng mật ong, nước dừa tươi, trà bạc hà, trà bồ công anh, trà atiso, trà nhàu, trà lá chùm ngây, trà đông trùng hạ thảo ... để tăng sức đề kháng của cơ thể.


3/ Súc họng bằng nước muối: ngay sau khi thức dậy và ngay sau mỗi bữa ăn.


4/ Giữ gìn không khí trong phòng sạch sẽ: có thể dùng nồi lá xông hoặc tinh dầu xông phòng như: tinh dầu bạc hà, tinh dầu sả, tinh dầu gừng ...


5/ Nên dùng: mật ong, mật hoa dừa (thay đường tinh), muối biển (thay muối tinh), giấm táo - giấm mật hoa dừa - giấm mơ (thay giấm trắng)… ; dưa lưới, dưa hấu, dưa gang, dưa leo, chuối, khoai lang… (thay cơm trắng), nước dừa và nước ép rau củ trái cây (thay cho nước máy, nước giếng), dầu ép lạnh nguyên chất: dầu lạc, dầu vừng, dầu sachi, dầu ô liu, dầu gấc... (thay dầu công nghiệp), vitamin C tự nhiên trong ổi, sơ ri, cam quýt, dâu tây, kiwi, chanh…(thay cho viên vitamin C tổng hợp)…, nghỉ ngơi nhiều hơn (tránh làm việc quá khuya) …



Nguồn:

1/ Sách Ăn xanh để khỏe (tiến sĩ khoa học người Mỹ gốc Anh Norman W. Walker),

2/ Sách Cơ thể tự chữa lành: thực phẩm thay đổi cuộc sống (Nhà chữa lành tự nhiên người Mỹ Anthony William Người viết nên cuốn sách Nước ép cần tây làm chấn động nước Mỹ và tạo ra trào lưu uống nước ép cần tây ở Mỹ và Việt Nam gần 2 năm qua)

3/ Lương y Vũ Quốc Trung: https://suckhoedoisong.vn/dong-y-dieu-tri-mat-tieng-khan-tieng-1691159.htm



88 lượt xem0 bình luận